ازدواجهاى ممنوع در قرآن

حرمت علیکم امهاتکم و بناتکم و اخواتکم و عماتکم و خالاتکم و بنات الاخ و بنات الاخت ( نساء 23 )

این چند زنى که در این آیه اصنافشان ذکر شده است زنانى هستند که بر حسب نسب ازدواج با آنها، حرام است ، و این محرمات نسبى هفت صنفند:

1_ مادران

2_ دختران

3_ خواهران

4_ عمه ها

5_ خاله ها

6_ دختران برادر

7_ دختران خواهر


اما صنف اول : یعنى مادران عبارتند از زنانى که ولادت انسان به آنان منتهى مى شود، و نسب آدمى از راه ولادت به آنان متصل مى گردد، حال چه این که آن زن آدمى را بدون واسطه زائیده باشد، و یا با واسطه ، مانند مادر پدر،که اول پدر را به دنیا آورد، و سپس ‍ ما از آن پدر متولد شدیم و یا مادر مادر، که اول مادر ما را به دنیا آورد سپس مادر ما، ما را بدنیا آورد و یا با چند واسطه مانند مادرانى که جد، از آنان متولد شده اند.
و اما صنف دوم : یعنى دختران ، عبارتند از هر دخترى که تولد خودش و یا پدر و مادرش و یا تولد جد و جده اش از ما باشد.
و اما صنف سوم : یعنى خواهران عبارتند از دختران و زنانى که نسبتشان از جهت ولادت متصل به ما باشد، به این معنا که تولدشان از پدر و مادر ما باشد، و یا تنها از پدر ما باشد، هر چند مادرش مادر ما نباشد، و یا تولدش از مادر ما باشد، هر چند که پدرش ، پدر ما نباشد.
و اما صنف چهارم : یعنى عمه ، عبارت است از خواهر پدر، و خواهر جد، چه اینکه این خواهر و برادرى آن دو از پدر و مادر هر دو باشد، و چه اینکه تنها از پدر باشد، و چه اینکه تنها از مادر، خواهر و برادر باشند.
و اما صنف پنجم : یعنى خاله ، عبارت است از زنى که با مادر ما و یا با جده ما از یک پدر و مادر متولد شده باشند، و یا تنها از یک پدر و یا تنها از یک مادر به دنیا آمده باشند.
و همچنین صنف ششم و هفتم :، یعنى دختر برادر و دختر خواهر، که آن دو نیز منحصر در برادر و خواهر پدر و مادرى نیستند، بلکه دختر برادر و دختر خواهرى که تنها از پدر، و یا تنها از مادر ما باشند برادرزاده و خواهرزاده اند.
و منظور از اینکه فرمود: حرام شده است بر شما مادران و دختران و... این است که ازدواج شما با آنها حرام شده ، چون بطور کلى وقتى اینگونه تعبیرها را در قرآن مى بینم ، مناسبت حکم با موضوعش معلوم مى سازد که موضوع حکم چیست ، در آیه مورد بحث مى دانیم که موضوع حرمت خوردن مادر و دختر و... نیست ، چون کسى چنین کارى را نمى کرده ، تا اسلام آن را حرام کند، همچنان که در آیه : حرمت علیکم المیته و الدم با این که موضوع حرمت را نام نبرده از مناسبت حکم با موضوع مى فهمیم موضوع حرمت خوردن میته و خون است ، و در آیه شریفه فانها محرمه علیهم که از همین راه مى فهمیم منظور سکونت گزیدن در آن زمین است ، و این نوع تعبیرها را مجاز عقلى مى نامند، و در محاورات شایع است .
و لیکن این معنا با جمله : الا ما ملکت ایمانکم نمى سازد براى اینکه مى دانیم این استثنا، استثناى از عمل هم خوابگى است ، نه از علقه زوجیت و ازدواج ، که بیانش به زودى مى آید، و همچنین با جمله : ان تبتغوا باموالکم محصنین غیر مسافحین به بیانى که آن نیز به زودى مى آید.
پس حق این است که موضوع حکم حرمت که در آیه ذکر نشده ، و در تقدیر گرفته شده است علقه نکاح نیست ، بلکه کلمه (وطى ) و یا کلماتى دیگر که مفید معناى آن است ، مى باشد، و اگر قرآن به نام آن تصریح نکرد به منظور رعایت ادب در گفتار بوده ، چون عادت قرآن همین است که عفت کلام را رعایت کند.
و اگر در آیه مورد بحث خطاب را متوجه خصوص مردان نموده ، فرموده بر شما مردان حرام شده است مادران و دخترانتان و... با اینکه ممکن بود همین خطاب را متوجه زنان نموده ، بفرماید: بر شما زنان حرام است که به فرزندان و پدرانتان شوهر کنید، و یا بطور کلى و بدون خطاب بفرماید بین زن و فرزندش و پدرش نکاح نیست ، براى این بوده که (به آن بیانى که در تفسیر آیه شریفه : الرجال قوامون على النساء (گذشت ) خواستگارى و اقدام به ازدواج و تولید نسل بر حسب طبع ، کار مردان است ، و تنها مردان هستند (و نر هر حیوانى است ) که به طلب جفت مى روند، (و تاکنون دیده نشده که ماده از حیوانى به طلب نر برود، و یا زنى براى انتخاب شوهر این خانه و آن خانه را بکوبد(
و اما اینکه خطاب را در آیه متوجه جمع کرده و فرموده : (علیکم _ بر شما) و نیز حرمت را متعلق به جمع از هر هفت طایفه کرده ، و فرموده : (مادرانتان و دخترانتان ...) براى این بوده که کلام استغراق در توزیع را برساند، ساده تر بگویم شامل همه مردها و عموم مادران و دختران و... بشود، و این معنا را برساند که بر هر فرد از مردان شما حرام شده ازدواج با مادرش و دخترش ...، چون تحریم عموم افراد هفت طایفه بر عموم مردان معنا ندارد، و همچنین تحریم تمامى افراد هفت طایفه از یک نفرها بر همه یک نفرها سخنى بى معنا است ، چون اگر فرضا مادر و دختر و خواهر و عمه و خاله و دختر برادر و دختر خواهر من بر تمامى یک نفرهاى مسلمانان حرام باشد، معنایش این است که پس در اسلام اصلا ازدواج حرام است ، چون هر مسلمانى هر زنى را که بگیرد یا مادر کسى است یا دختر کسى و یا خواهر کسى ،
و بنابراین برگشت معناى آیه (همانطور که گفتیم ) به این است که بر هر فرد از مردان مسلمان حرام است که با مادر و دختر و خواهر و... خودش ازدواج کند.

منبع: کتاب تفسیر المیزان جلد 4

/ 0 نظر / 6 بازدید